Loading...
Get FREE Surprise gift on the purchase of Rs. 2000/- and above.
-20%

Yagya Valkya Smriti (याज्ञवल्क्यस्मृतिः)

280.00

Author Pt. Durgadhar Jha & Shashi Nath Jha
Publisher Bharatiya Book Corporation
Language Sanskrit & Hindi
Edition 1st edition, 2021
ISBN 81-8512282-2
Pages 551
Cover Paper Back
Size 13 x 2 x 21 (l x w x h)
Weight
Item Code TBVP0077
Other Dispatched In 1 - 3 Days

 

10 in stock (can be backordered)

Compare

Description

याज्ञवल्क्यस्मृतिः (Yagya Valkya Smriti) याज्ञवल्क्यस्मृतेः प्रवक्ता याज्ञवल्क्यमुनिर्महर्षेः देवरातस्य पुत्र आसीत्। मिथिलादेशेऽनेन सामश्रवः प्रभृतिमुनिसमुदाये स्मृतेः प्रवचनं कृतम्। तदाधारेण कश्चित्तस्य शिष्य एतद्ग्रन्थं सम्पादयामास। अयं स एव याज्ञवल्क्यो यः शतपथब्राह्मणं, बृहदारण्यकोपनिषदं च सम्पादयामास, यश्च विदेहं जनकमुपादिशत्। याज्ञवल्क्यस्मृतौ स्पष्टमुल्लिखितं यदयं याज्ञवल्क्य आरण्यकस्य प्रवक्तासीत् (३-११०)। अयं योगी आसीद्, योगशास्त्रञ्चानेन प्रोक्तमधुना नोपलभ्यते। मिताक्षराकार एनं ‘योगीश्वर’ शब्देनैव निर्दिशति। अन्यत्रापि योगियाज्ञवल्क्यरूपेणायं स्मर्यते। बृह‌द्योगियाज्ञवल्क्यरूपेण स्मृतेरस्या बृहत्संस्करणस्य निर्देशोऽस्ति।

वल्कयति वक्तीति वल्को, यज्ञस्य वल्को यज्ञवल्को यज्ञप्रवचनकारकः, तस्य गोत्रापत्यं, ‘गर्गादिभ्यो यञ्’, याज्ञवल्क्यः। अयं व्यासशिष्याद् वैशम्पायनाद् यजुर्वेद-मधीतवान्। श्रीमद्भागवतानुसारेण (१२ स्कन्धे ६ अध्याये) गुरुणा सहास्य विवादो जातः। कुपितो गुरुरेनं ‘मदधीतं त्यज’ इत्यादिदेश। योगप्रक्रियया अयं वेदमन्त्रान् यजुर्मयान् अङ्गाररूपेण मुखान्निस्सारयामास। तान् वान्तान् यजुर्मन्त्रान् वैशम्पायनशिष्या तित्तिरिरूपेण जगृहुः। ते मन्त्राः कृष्णयजुर्वेदस्य तैत्तिरीयशाखायां वर्तन्ते। पश्चाद् याज्ञवल्क्यः सूर्यमाराध्य तस्माद् यजुरधीतवान्। स वेदः शुक्लयजुर्वेद इति कथ्यते। वाजसनिः इति सूर्यस्य नाम। वाजमन्नं, वेगं वा सनति सम्भजत इति वाजसनिः ‘छन्दसि वनसनरक्षिमथाम्’ इति इन्प्रत्ययान्तः। तस्यच्छात्रः वाजसनेयो याज्ञवल्क्यः – ‘आदित्यानीमानि शुक्लानि यजूंषि वाजसनेयेन याज्ञवल्क्येनाख्यायन्ते’-(बृहदारण्यकोपनिषद्)। ‘रविणा अश्वरूपेण वाजेभ्यः – केसरेभ्यः, वाजेन वेगेन संन्यस्तास्त्यक्ताः शाखाः, यद्वा वाजेभ्यः सम्यङ्नयन्तीति वाजसनीसंज्ञास्ताः शाखा काण्वादयो जगृहुरधीतवन्त’ इति श्रीमद्भागवत श्रीधरीटीका-१२-६। तां शाखामधीत इति वाजसनेयी।

याज्ञवल्क्यस्मृतौ त्रयोऽध्यायाः सन्ति (१) आचाराध्यायः, (२) व्यवहाराध्यायः, (३) प्रायश्चित्ताध्यायश्चेति। याज्ञवल्क्यस्मृतेरनेके व्याख्याकारा अभूवन्। तेषु कतिपये एते ज्ञाताः सन्ति – (१) विश्वरूपः (८५० ई.), (२) श्रीकरः (१००० ई.) – अयं विज्ञानेश्वरेण चर्चितः, श्रीकरनिबन्धश्चास्य वाचस्पतिमिश्रादिभिरुतः। (३) वित्तानेश्वरः (११००ई.), (४) अपरार्कः (११५० ई.), (५) शूलपाणिः (१३७५ ई.), (६) मित्र मिश्रः (१७५० ई.) – अयं सदानन्दमैथिलं नियुज्य ‘वीरमित्रोदयं’ (याज्ञवल्क्यस्मृतिव्याख्यां) कारितवान्, (८) बालम्भट्टः (१८०० ई.)- अयं मिताक्षराया व्याख्यां कृतवान्।

Reviews

There are no reviews yet.

Be the first to review “Yagya Valkya Smriti (याज्ञवल्क्यस्मृतिः)”

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Quick Navigation
×